🕵️ İpuçlarından Çıkarım Yapmak

Merhaba dedektifler! Her şey metinde açıkça yazmaz. Bazen yazar bize ipuçları verir. Biz de ipuçlarını birleştirip bir sonuca varırız. Buna çıkarım yapmak denir.

Küçük bir hikâye okuyalım. Okuldan dönen Sora kapıyı açtı. Şemsiyesinden damlalar süzülüyordu. Ayakkabılarının tabanı çamur içindeydi. Yüzünde kocaman bir gülümseme vardı. Ceketinin içinden ince bir “miyav” sesi geldi. Dikkat: hikâye ne olduğunu doğrudan söylemiyor!

İlk ipucu: ıslak şemsiye. Şemsiyeyi ne zaman kullanırız? Yağmur yağarken. Demek ki dışarıda yağmur yağmış. Metinde “yağmur” kelimesi geçmiyor ama ipucu bize söylüyor.

İkinci ipucu: çamurlu ayakkabı. Ayakkabının tabanı çamur içinde. Demek ki Sora dışarıda, ıslak ve çamurlu bir yolda yürümüş.

Üçüncü ipucu: kocaman bir gülümseme. İnsanlar güzel bir şey olunca gülümser. Demek ki Sora’nın başına güzel bir şey gelmiş.

Son ipucu: Sora’nın ceketinin içinden ince bir “miyav” sesi geliyor! Şemsiye ıslak, ayakkabı çamurlu, yüz gülüyor. Şimdi sen düşün: Sora ceketinin içinde ne saklıyor olabilir?

Çıkarım yaparken iki şeyi birleştiririz. Birincisi metindeki ipucu: ıslak şemsiye. İkincisi bildiklerimiz: yağmurda şemsiye açılır. İkisini toplayınca çıkarım gelir: yağmur yağmış.

Her söz çıkarım değildir. “Sora dışarıda yürüdü” sözünün ipucu var: çamurlu ayakkabı. Bu metne dayalı çıkarımdır. “Sora piyango kazandı” sözünün ise hiçbir ipucu yok. Bu uydurmadır.

Bir de tahmin var. Tahmin, henüz olmamış şeyi düşünmektir. “Belki, galiba, herhâlde” gibi sözlerle söyleriz. Örneğin: Sora kediye belki süt verecek. Sonra hikâyenin devamıyla kontrol ederiz. Tahmin tutmazsa sorun değil, yeni ipucuna göre değiştiririz.

Özet: çıkarım, metindeki ipuçlarını bildiklerimizle birleştirmektir. Metne dayanmayan şey uydurmadır. Tahminimizi sonra metinle kontrol ederiz. Şimdi Hikâye Dedektifi’nde dene!