🎭 Fiilimsiler: Fiilden Gelen Kılık Değiştiriciler

Bir fiil kılık değiştirebilir mi? Evet! Fiil bazen isim, bazen sıfat, bazen zarf gibi giyinir. Bu kılık değiştirmiş fiillere fiilimsi denir. Gel, üç kılığı birlikte tanıyalım!

Önce asıl fiile bakalım. Can koştu. Burada koştu bir iş bildiriyor. Kimin yaptığı ve ne zaman yaptığı da belli. Bu, tam bir fiildir.

Şimdi koşmak fiili kılık değiştiriyor: koşmak, koşan, koşarak. Üçü de koşmaktan geliyor, ama cümlede başka başka iş yapıyorlar. Üç türü var: isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil.

İlk kılık: isim-fiil. Fiil, bir işin adı olur. Yüzmek sağlığa iyi gelir. Ne iyi gelir? Yüzmek! Yüzme ve yüzüş de aynı işin adıdır. Ekleri ezberlemene gerek yok, soruyu sormak yeter.

İkinci kılık: sıfat-fiil. Fiil, bir ismi niteler. Koşan çocuk. Nasıl bir çocuk? Koşan. Yağan yağmur ve kırılmış bardak da öyle. Sıfat-fiil hep bir isimle birlikte durur.

Üçüncü kılık: zarf-fiil. Fiil, başka bir fiili niteler. Mina gülerek geldi. Nasıl geldi? Gülerek. Gelince ve yürürken de zarf-fiildir, çünkü ne zaman olduğunu söylerler.

Hangi kılık olduğunu soruyla bulabilirsin. Ne? Neyi? diye soruluyorsa isim-fiil. Bir ismi nasıl bir? diye niteliyorsa sıfat-fiil. Fiili nasıl? ne zaman? diye niteliyorsa zarf-fiil.

Bir şey daha: fiilimsi, fiil gibi çekimlenmez. Mina gülerek geldi. Geldi çekimli fiildir, kimin yaptığı ve ne zaman olduğu belli. Gülerek ise kişi ve zaman eki almaz.

Hadi sandıklara atalım! Oynamak işin adı, isim-fiil. Esen rüzgârı niteler, sıfat-fiil. Dönerek yürümeyi niteler, zarf-fiil.

Özet: isim-fiil işin adıdır, sıfat-fiil ismi, zarf-fiil fiili niteler. Hiçbiri fiil gibi çekimlenmez. Şimdi Cümle Röntgeni’nde dene!