🔦 Işık Yolculuğa Çıkıyor: Gölge Nasıl Oluşur?

Merhaba! Bugün ışığın yolculuğunu izleyeceğiz. Işık nasıl yol alır? Perdedeki gölgeler nasıl oluşur? Hadi, birlikte bir gölge tiyatrosu kuralım!

Kendi ışığını üreten şeylere ışık kaynağı denir. Güneş, ampul ve mum birer ışık kaynağıdır. Ay ise ışık üretmez, Güneş’ten gelen ışığı yansıtır. Bu yüzden Ay bir ışık kaynağı değildir.

Işık, kaynağından her yöne ve düz çizgiler boyunca yayılır. Buna ışığın doğrusal yayılması denir. Kartların delikleri aynı hizadaysa ışık geçer. Bir delik kaymışsa ışık durur. Yaklaşık bin yıl önce bilim insanı İbnülheysem de bunu karanlık bir odada deneyle göstermişti.

Maddeler ışığı farklı şekilde geçirir. Saydam maddeler ışığın neredeyse hepsini geçirir, temiz cam gibi. Yarı saydam maddeler bir kısmını geçirir, buzlu cam gibi. Opak maddeler ışığı hiç geçirmez, karton gibi.

Güneş’in altında yürürken gölgemiz bizi izler. Işık, opak bir cisme çarpınca arkasına geçemez. Bu yüzden gölge, ışık kaynağının karşı tarafında oluşur. Gölge, ışığın ulaşamadığı yerdir.

Işın çizimine bakalım. Lambadan çıkan ışınlar kartın kenarlarından geçip perdeye gider. Karton opak olduğu için ışığı geçirmez. Kartın arkasında ışığın hiç ulaşamadığı karanlık bir bölge kalır. Buna tam gölge denir.

Şimdi kartı lambaya doğru yürütelim. Kart lambaya yaklaştıkça perdedeki gölge büyür. Lambadan uzaklaştıkça gölge küçülür. Işık düz gittiği için gölgenin boyu, cismin lambaya olan uzaklığına bağlıdır.

Şimdi gölge tiyatrosu zamanı! Kâğıttan bir figür kesip çubuğa tuttururuz. Figürü fener ile perde arasında tutarız. Figür fenere yaklaşınca gölgesi büyür, uzaklaşınca küçülür. Hikâyeni gölgelerle anlat!

Özet: ışık düz çizgiler boyunca yayılır. Opak bir cisim ışığı geçirmez ve arkasında gölge oluşur. Gölge, ışık kaynağının karşı tarafındadır. Cisim kaynağa yaklaşınca gölge büyür. Şimdi Gölge Tiyatrosu’nda dene!