🗺️ Haritayı Okumak

Merhaba! Bugün haritaları okumayı öğreneceğiz. Hayalî bir adaya, Mercan Ada’ya gideceğiz. Hazine de saklı!

Kroki ve harita ikisi de yukarıdan bakar. Kroki, küçük bir yerin, mesela sınıfın, ölçüsüz basit çizimidir. Harita ise büyük bir yerin, mesela bir adanın, ölçek kullanılarak çizilmiş halidir. Haritadaki uzaklıklar gerçeğe uygundur.

İşte hayalî bir ada: Mercan Ada. Kuşların bakışıyla yukarıdan çizilmiş bir harita. Adada dağlar, göl, akarsu, orman, yol, şehir ve liman var. Ama bu çizimi anlamak için bazı ipuçlarına ihtiyacımız var.

Haritada her şeyi yazıyla anlatamayız. O yüzden sembol kullanırız. Sembollerin ne demek olduğunu lejant gösterir. Kahverengi üçgen dağ, mavi çizgi akarsu, kırmızı nokta şehir. Lejant, haritanın sözlüğüdür.

Gerçek bir yol 30 kilometre olabilir. Kâğıda sığmaz! Haritacılar her uzaklığı aynı oranda küçültür. Bu orana ölçek denir. 1 cm = 10 km, haritada 1 santimetre gerçekte 10 kilometre demektir.

Ölçekle uzaklık bulalım. Limandan şehre cetvelle ölçüyoruz: 3 cm. Ölçek 1 cm = 10 km olduğu için 3 çarpı 10 eşittir 30 km. Cetvel, ölçek ve çarpma: hepsi bu kadar!

Fiziki haritalarda renkler yüksekliği anlatır. Mavi sudur. Yeşil alçak yerlerdir. Sarı biraz daha yüksek yerlerdir. Kahverengi dağlardır. Renk koyulaştıkça yer yükselir.

Haritada da yönler önemli. Genellikle kuzey yukarıdadır. Mercan Ada’da dağlar kuzeyde, liman güneyde, şehir doğuda, göl batıdadır. Haritanın köşesindeki ok kuzeyi gösterir.

Şimdi hazine avı! Limandan başla. Yolu izleyerek şehre git. Şehirden kuzeye yürü. Sarı tepelerde hazineyi bulursun. Lejant, yön, ölçek ve renkler: hepsini kullandık!

Özet: kroki küçük bir yerin ölçüsüz çizimi, harita büyük bir yerin ölçekli çizimidir. Lejant sembolleri açıklar, ölçek uzaklığı bulmamızı sağlar. Renkler yüksekliği, ok yönü gösterir. Şimdi Birlikte Dünya’da dene!