🗺️ Mondros’tan Lozan’a

1918’den 1923’e beş yıl. Haritada adım adım izleyelim: Mondros’tan başlayıp Lozan’a uzanan yol.

30 Ekim 1918’de Osmanlı Devleti Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzaladı. Ordu terhis edildi; 7. madde ile İtilaf Devletleri istedikleri yeri işgal edebilecekti. Ardından İngiltere, Fransa, İtalya ve Yunanistan işgallere başladı.

Mustafa Kemal 16 Mayıs 1919’da İstanbul’dan Bandırma vapuruyla yola çıktı ve 19 Mayıs 1919’da Samsun’a ulaştı. Ardından Havza Genelgesi ile halktan işgalleri protesto eden mitingler istendi.

Amasya Genelgesi: “Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” Erzurum Kongresi’nde manda ve himayenin kabul edilemeyeceği kararlaştırıldı. Sivas Kongresi’nde bütün millî cemiyetler tek çatı altında birleşti.

16 Mart 1920’de İstanbul resmen işgal edildi ve Meclis-i Mebusan dağıtıldı. Bunun üzerine 23 Nisan 1920’de Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) açıldı. Yeni meclis millî egemenliğe dayanıyordu.

10 Ağustos 1920’de İstanbul Hükümeti’nin temsilcileri Sevr Antlaşması’nı imzaladı. Meclis-i Mebusan kapalı olduğu için onaylanmadı, TBMM de tanımadı. Bu yüzden Sevr hiç uygulanmadı.

Mücadele üç cephede sürdü. Doğu’da kazanılan başarıdan sonra Gümrü Antlaşması imzalandı; Güney’de Antep, Maraş ve Urfa halkı direndi. Batı’da düzenli ordu I. ve II. İnönü’de kazandı.

Sakarya Meydan Savaşı 23 Ağustos-13 Eylül 1921 arasında, 22 gün sürdü. Sık yapılan hata: savaş bugünkü Sakarya ilinde değil, Ankara’nın batısında, Polatlı yakınında yapıldı; adını Sakarya Nehri’nden alır. Zaferden sonra TBMM, Mustafa Kemal’e Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verdi.

26 Ağustos 1922’de Kocatepe’den yönetilen Büyük Taarruz başladı; 30 Ağustos’ta Başkomutanlık Meydan Savaşı kazanıldı, 9 Eylül’de İzmir kurtuldu. 11 Ekim 1922’de imzalanan Mudanya Ateşkesi ile silahlar sustu ve Doğu Trakya savaşmadan geri alındı.

24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antlaşması ile yeni Türk devletinin bağımsızlığı uluslararası alanda kabul edildi, kapitülasyonlar kaldırıldı. Mondros’tan Lozan’a: kongreler, TBMM, cepheler, zafer ve barış. Şimdi Kurtuluş Haritası’nda dene!