🎨 İsim mi, Sıfat mı, Zamir mi?

Merhaba! Cümledeki sözcükler farklı işler yapar. Bugün üç işi tanıyacağız: isim, sıfat ve zamir. Üçünü üç renkle boyayacağız!

İlk renk mavi: isim. “Mina bahçede kırmızı topu buldu.” Mina bir kişi, bahçe bir yer, top bir eşya. Kişi, yer ve eşya adlarına isim denir. “Buldu” ise bir iş bildirir. O, isim değil, fiildir.

İkinci renk sarı: sıfat. Sıfat, ismin yanında durur ve onu anlatır. Nasıl bir top? Hangi top? Kaç top? “Kırmızı”, topun rengini söyler. Yani kırmızı bir sıfattır. Büyük kedi, üç elma, şu ağaç: bunlarda da sıfat var.

Üçüncü renk mor: zamir. Zamir, bir ismin yerine geçer. İlk cümlede Mina vardı. İkinci cümlede “O, topu Can’a verdi.” diyoruz. Burada o, Mina’nın yerine kullanılmış. Mina’yı tekrar tekrar söylemek zorunda kalmıyoruz.

Zamirler başka isimlerin de yerini tutar. Efe ile Ada’nın yerine onlar diyebiliriz. Gösterdiğimiz topun yerine bu diyebiliriz. Ben, sen, o, biz de birer zamirdir.

Üç soruyla ayırt edebiliriz. Bir kişinin, yerin ya da eşyanın adı mı? O zaman isim. İsmin yanında durup nasıl, hangi ya da kaç diye soruyor mu? O zaman sıfat. Bir ismin yerine mi geçmiş? O zaman zamir.

Şimdi sözcükleri doğru kutuya koyalım. Kitap ve Ada isimdir. Tatlı elmadaki tatlı ve üç kuştaki üç, ismi anlatan sıfatlardır. Onlar ve biz, ismin yerine geçen zamirlerdir.

Aynı sözcük, cümledeki göreve göre değişebilir. “Bu top benim” cümlesinde bu, topun yanında durup hangi top olduğunu söylüyor: sıfat. “Bu benim” cümlesinde ise bu, topun yerine geçiyor: zamir. Hep şunu sor: yanında mı durmuş, yerine mi geçmiş?

Şimdi hepsini birlikte boyayalım! “Kerem sarı çiçekleri vazoya koydu.” Kerem, çiçekleri ve vazoya sözleri isimdir. Sarı, çiçekleri anlatıyor: sıfat. Koydu bir iş bildirir, o yüzden boyamıyoruz. İkinci cümlede o, Kerem’in yerine geçmiş: zamir.

Özet: isim bir şeyin adıdır, sıfat ismi anlatır, zamir ismin yerine geçer. Cümlede bu üç işi üç renkle gösterebiliriz. Şimdi Noktalama Rallisi’nde dene! Dil Garajı seni bekliyor.